ویروس کرونا چیست و روش پیشگیری از کرونا چگونه است؟
مارس 10, 2020
رژیم غذایی در شروع درمان ارتودنسی
آوریل 14, 2020

اگر کسی از آشنایان یا اعضای خانواده شما در طول خواب شبانه خود چندین بار بیدار می‌شود و احساس خفگی می کند، به احتمال زیاد به آپنه خواب مبتلا شده است. این بیماری به طور مستقیم با کیفیت خواب فرد در ارتباط است و منجر به اختلال در خواب افراد و حتی کسانی که در نزدیکی او می‌خوابند میشود. به همین دلیل پیدا کردن علت بروز این بیماری و پیشنهاد راهکار درمانی برای آن بسیار ضروری و مهم است.

این موضوع بهانه ای شد تا در این مطلب به طور کلی به معرفی آپنه خواب بپردازیم و عوامل دخیل در آن را معرفی کنیم:

آپنه خواب چیست؟

آپنه خواب یک نوع اختلال شایع خواب است که در آن تنفس فرد در حین خواب به طور مکرر قطع می شود و مجدداً به حالت طبیعی برمی‌گردد. معمولاً افرادی که به این مشکل مواجه هستند علائمی مانند خواب‌آلودگی، خروپف بلند شبانه و بی قراری در خواب را تجربه می کنند. توقف غیر ارادی در تنفس می تواند ناشی از مسدود شدن راه عبور هوا باشد که تحت عنوان آپنه خواب انسدادی شناخته می شود. اما در برخی موارد این مشکل به دلیل ارسال سیگنال از طرف مغز به سیستم های کنترلی مربوط می شود که به آپنه خواب مرکزی معروف است.

تنفس کسانی که به این بیماری مبتلا هستند، به صورت ناخودآگاه قطع می‌شود و به محض باز شدن راه عبور هوا و یا دریافت سیگنال تنفس از طرف مغز، فرد شروع به خروپف می کند یا به صورت خیلی عمیق نفس می کشد تا از حالت خفگی خارج شود. آپنه خواب درمان نشده می تواند عوارض جدی سلامتی مانند بیماری قلبی و افسردگی به دنبال داشته باشد. همچنین تبعات ناخوشایندی مانند خواب‌آلودگی را به دنبال دارد که احتمال بروز تصادف در حین رانندگی را افزایش میدهد.

آپنه خواب

آپنه خواب

چند حقیقت در مورد آپنه خواب

قبل از اینکه در مورد علائم یا عوامل تاثیر گذار در این بیماری صحبت کنیم، توجه شما را به چند نکته کلیدی و کوچک جلب می‌کنیم که اهمیت بیماری را نشان می‌دهد:

  • از هر ۵ نفر بزرگسال یک نفر علائم خفیف آپنه خواب انسدادی را دارد، در حالی که از هر ۱۵ نفر، یک نفر علائم متوسط یا شدید آن را از خود نشان می دهد.
  • طبق تحقیقات صورت گرفته تقریباً ۱۸ میلیون از جمعیت آمریکا به این بیماری مبتلا هستند و تنها ۲۰ درصد از آنها تشخیص داده شده است.
  • زنان یائسه خطر بیشتری برای ابتلا به آپنه خواب انسدادی نسبت به زنان جوان تر دارند
  • آپنه خواب یک عامل خطر بالقوه برای فشار خون بالا محسوب می شود
  • اگر چه این بیماری بیشتر در افراد بالای ۵۰ سال شیوع دارد، اما می تواند روی افراد در هر سنی از جمله کودکان تاثیر گذار باشد.

 علائم آپنه خواب

شاید از هر فرد عادی در مورد علائم و نشانه های آپنه بپرسید، بلافاصله به خروپف اشاره کند. افراد مبتلا به این بیماری ممکن است از علائم آن بی اطلاع باشند، اما اشخاصی که در کنار آنها هستند و متوجه نفس کشیدن عمیق آن ها یا حتی خروپف کردن آنها می شوند، به خوبی این نشانه‌ها را درک می کنند. از دیگر علائم شایع این بیماری می توان به بیدار شدن در طول شب و خواب آلودگی در طول روز اشاره کرد. اما علائم زیر هم در تشخیص این بیماری توسط فرد کمک می کند:

  • خواب بی قرار یا بی‌خوابی
  • مشکل در تمرکز
  • خروپف با صدای بلند
  • چندین بار بیداری شبانه برای نفس کشیدن یا حتی برای دستشویی رفتن
  • بیدار شدن با دهان خشک یا سوزش گلو
  • سردرد صبحگاهی
  • تحریک پذیری
  • سوزش قلب
  • کاهش میل جنسی و اختلال نعوظ

معمولاً کسانی که گردن باریک دارند یا گردن آنها بیش از حد چاق است، به احتمال زیاد دچار آپنه می شوند. این اندازه برای مردان بیشتر از ۱۷ اینچ و برای زنان بیشتر از ۱۵ اینچ است.

علل و عوامل تاثیرگذار در آپنه خواب

به طور کلی همه عواملی که در انسداد مسیر عبور هوا نقش داشته باشند، در ایجاد آپنه خواب هم نقش دارند. این عوامل شامل موارد زیر می شوند:

  • تغییرات عضلانی: هنگام خواب، ماهیچه هایی که مجاری عبور هوا را باز نگه میدارند، به همراه زبان شل می‌شوند و در نهایت باعث بسته شدن و تنگ شدن راه عبور هوا می شوند. اگرچه این آرامش در ساختار عضلات مانع از ورود هوا به داخل ریه و خروج آن از ریه ها نمی شود، اما می تواند یک عامل در ایجاد آپنه باشد.
  • انسداد فیزیکی: قرار گرفتن بافت های اضافی یا ذخیره بیش از حد چربی در اطراف مجاری عبور هوا می تواند جریان هوا را محدود کند و به حدی به ریه ها فشار بیاورد که در وهله اول باعث خروپف و در نهایت منجر به آپنه انسدادی شود.
  • عملکرد مغز: در آپنه مرکزی، سیستم‌های کنترل کننده عصبی برای تنفس معیوب عمل می کنند و این باعث می شود کنترل و ریتم نفس به شکل مناسب انجام نشود. این بیماری به عنوان یک نوع نارسایی سیستم عصبی شناخته می شود و قرار گرفتن در ارتفاع زیاد یا استفاده از داروهای مسکن در آن نقش دارند.

هنگامی که مجاری عبور هوا به طور کامل مسدود می‌شوند، برای چند ثانیه خروپف متوقف شده و در حدود ۱۰ تا ۲۰ ثانیه هم فرد نفس نمی کشد. این روند تا زمانی که مغز خفگی را حس می کند ادامه دارد و دستور سفت شدن عضلات را صادر کرده و جریان هوا مجددا باز می شود. اگر چه این روند صدها بار در طول شب تکرار می شود، اما فردی که دچار آپنه شده از این مسئله آگاهی ندارد.

آپنه خواب

آپنه خواب

چه عواملی در تشدید آپنه خواب نقش دارند؟

اگرچه ممکن است برخی عوامل خانوادگی و ژنتیکی در بروز آپنه نقش داشته باشند، اما باید بپذیریم که عوامل خارجی و عوامل فیزیکی هم در این مشکل تاثیرگذار هستند. برخی از موارد هم ممکن است شدت آن را بیشتر کرده و تبعات بیشتری به دنبال داشته باشد. از جمله عوامل تاثیرگذار در این بیماری:

  • خوابیدن فرد به پشت
  • اضافه وزن و چاقی
  • سینوزیت مزمن
  • چاقی گردن و بزرگ بودن اندازه آن
  • افزایش وزن در یک بازه زمانی کوتاه
  • بروز یائسگی در زنان
  • بزرگ شدن لوزه ها یا آدنوئید ها
  • ابتلا به سندروم داون
  • سابقه خانوادگی و ژنتیکی
  • شکاف کام و شکاف لب
  • اوربایت بزرگ و اختلالات بایت

عوارض احتمالی آپنه خواب

اولین تاثیری که ابتلا به بیماری آپنه روی فرد می گذارد این است که خواب طبیعی او را مختل کرده و مواردی مانند بی خوابی و خواب آلودگی را به دنبال دارد. اما موارد دیگری هستند که به صورت جانبی احتمال اتفاق افتادن آنها وجود دارد. این عوارض عبارتند از:

  • احتمال بروز تصادف و سانحه به دلیل خواب آلودگی
  • اختلال در شناخت و مشکل در تمرکز
  • سندروم متابولیک
  • تغییر خلق و خوی فرد و پرخاشگری
  • افزایش فشار خون
  • احتمال سکته مغزی
  • مشکلات حافظه
  • خستگی مزمن
  • کاهش کیفیت زندگی
  • افزایش خطر مرگ
  • سردرد
  • خشکی دهان یا گلودرد بعد از خوابیدن با دهان باز

همه این عوامل به طور مستقیم در کاهش کیفیت زندگی فرد نقش دارند و حتی اگر خود فرد هم نسبت به تبعات آن آگاهی نداشته باشد، افرادی که در نزدیک هستند یا اعضای خانواده به شدت تحت تاثیر رفتارهای او قرار می‌گیرند. به همین دلیل تشخیص و درمان آپنه خواب ضروری است.

آپنه خواب

آپنه خواب

آپنه خواب چگونه تشخیص داده می شود و راهکارهای درمانی آن

وقتی که اعضای خانواده از نحوه خوابیدن و خروپف احتمالی شما شاکی هستند و حتی خودتان به شکل های مختلفی اختلال در خواب را تجربه می کنید، به احتمال زیاد در معرض بیماری آپنه خواب هستید. کسانی که تحت تاثیر این بیماری قرار می گیرند معمولاً باید در طول یک یا چند شب تحت نظارت پزشکان قرار گیرند تا شرایط آنها ارزیابی شود و در مورد وجود بیماری در آنها به اطمینان برسند.

اما در این مطلب ما به شما خواهیم گفت که راهکارهای تشخیص آپنه خواب به چه صورت است و یک متخصص برای درمان آن چه راهکارهایی پیشنهاد می‌دهد.

راهکارهای تشخیص آپنه خواب

به طور کلی، کسانی که در طول روز احساس خستگی مزمن یا حتی گرسنگی مزمن را دارند باید از نظر پزشکی مورد بررسی قرار گیرند و در صورت تشخیص آپنه خواب اقدامات لازم برای رفع مشکل آنها انجام شود. برای تشخیص این بیماری، روش های مختلفی به کار گرفته می شود که در حالت عادی و ابتدای کار، اطلاعاتی در مورد شرایط فعلی و وضعیت زندگی عادی فرد از او گرفته می‌شود که شامل سوالات زیر می شوند:

  • برنامه خواب معمولی شما در روزهای هفته و آخر هفته چیست؟
  • چه مدت طول می کشد تا بخوابید؟
  • آیا برای کمک به خواب، از داروهای خاص استفاده می کنید؟
  • فکر می کنید هر شب چقدر می خوابید؟
  • آیا کسی به شما گفته که خروپف می کنید؟
  • آیا با احساس ترس و وحشت از خواب بیدار می شوید؟
  • وقتی بیدار می شوید چه احساسی دارید؟
  • آیا کسی در خانواده شما اختلال خواب تشخیص داده شده دارد؟

معمولاً آپنه خواب با یک مطالعه کنترل شده تحت عنوان پلی سومنوگرافی شبانه که در یک آزمایشگاه خواب مخصوص انجام می شود و تشخیص داده می شود. در جریان این آزمایش امواج مغزی، حرکات چشم و پا، سطح اکسیژن خون، جریان هوا در سیستم تنفسی بدن و ضربان قلب در هنگام خواب ثبت می شود و پزشک می‌تواند به کمک آن اختلالات خواب را تشخیص دهد.

اما برای برخی افراد دیگر، آزمایشات تشخیص آپنه خواب به صورت خانگی و در محیط عادی انجام می شود. در این آزمایش، متخصص سعی می کند که کلیه شرایط فیزیکی بدن بیمار را کنترل کند و تعداد آپنه های رخ داده در هر ساعت و شدت آنها را هم مشخص می کند. با توجه به اطلاعات به دست آمده می توان با کمک الگوی زیر نتایج را تحلیل کرد:

  • عادی – 0-5 آپنه در ساعت.
  • آپنه خواب خفیف – 5-15 آپنه در ساعت.
  • آپنه خواب متوسط – 16-30 آپنه در ساعت.
  • آپنه خواب شدید – بیش از 31 آپنه در ساعت.

معمولاً روند ایجاد آپنه به این صورت است که فرد به دلیل شل شدن عضلات یا به دلیل عدم ارسال سیگنال از طرف مغز، دچار انسداد سیستم تنفسی شده و این روند بین ۱۰ تا ۱۵ ثانیه ادامه دارد. در این وضعیت میزان اکسیژن موجود در جریان خون کاهش می‌یابد و مغز متوجه می‌شود که فرد در معرض خفگی است. بنابراین بلافاصله دستور بیدار شدن فرد را صادر می کند و فرد با حالت خروپف یا نفس کشیدن عمیق بیدار می‌شود. این چرخه بار ها و شاید صدها بار در طول شب تکرار می شود.

 

آپنه خواب

آپنه خواب

 درمان آپنه خواب

آپنه خواب یک مشکل شایع است که معمولاً با کاهش سلامت کلی بدن و خطر عوارض مختلفی مانند حوادث وسایل نقلیه موتوری، مشکل در تمرکز، افسردگی، حمله قلبی و سکته مغزی همراه است. بسته به علت و سطح آن، روشهای مختلف درمانی مطرح می شود که همه آنها به منظور عادی سازی روند تنفس فرد در هنگام خواب صورت میگیرد.

عادی سازی نفس کشیدن فرد از چند جهت اهمیت دارد که خستگی روز را از بین میبرد، مشکلات روانی ناخواسته در نتیجه بروز آپنه برطرف می شود و در نهایت از تغییرات قلبی و عروقی ناشی از فشار بیش از حد به سیستم تنفسی هم جلوگیری می کند. معمولاً با توجه به اینکه افراد مختلف سطوح متفاوتی از این بیماری را تجربه می کنند، راهکارهای پیشنهادی آن ها شامل موارد زیر می شوند:

 تغییر سبک زندگی

نه تنها در مورد درمان آپنه خواب، بلکه در همه موارد اصلاح سبک زندگی برای عادی سازی روند تنفس فرد ضروری است. این اصلاحات باید به شکلی انجام شود که فرد برای نفس کشیدن در شرایط مختلف مشکلی نداشته باشد. معمولا راهکارهای پیشنهادی عبارتند از:

  • ترک الکل
  • ترک سیگار
  • کاهش وزن
  • خوابیدن به بغل

 گزینه های درمانی دیگر

برای کسانی که اصلاح و تغییر سبک زندگی نتیجه مثبت به دنبال نداشته باشد، متخصصان به سراغ گزینه های درمانی دیگری می رود که بعضاً با استفاده از دستگاه یا حتی از طریق روش‌های جراحی انجام می گیرند. این شیوه ها عبارتند از:

ایجاد جریان هوای مثبت پیوسته

این روش که تحت عنوان روش درمان CPAP شناخته می شود، اصلی‌ترین گزینه درمانی برای درمان آپنه خواب است. در این شیوه یک جریان ثابت و پیوسته از هوای فشار مثبت از طریق ماسک در مجاری هوایی فرد برقرار می شود تا به طور مداوم باز بمانند.

استفاده از این روش برای برخی از افراد سخت است و قبل از دستیابی به نتایج مناسب، درمان خود را متوقف می کنند. با این وجود اقدامات بسیاری برای راحتی هرچه بیشتر این تجهیزات و سهولت در تنظیم آن صورت گرفته است. ماسک استفاده شده در این شیوه قابل تنظیم است و حتی می‌توان به هوا رطوبت هم اضافه کرده تا فرد مشکل کمتری داشته باشد.

 

آپنه خواب

آپنه خواب

جراحی

روش‌های مختلفی برای جراحی آپنه خواب وجود دارد که می‌تواند مجاری هوایی فرد را بیشتر باز کند. برخی از این شیوه های جراحی برای سفت شدن یا کوچک کردن بافت انسداد یا حتی برداشتن بافت اضافی و لوزه های بزرگ استفاده شود. بسته به شدت مشکل فرد، می‌توان این جراحی را در مطب پزشک یا در بیمارستان انجام داد.

دستگاه اصلاح موقعیت فک (Mandibular re positioning device)

این دستگاه یک وسیله دهانی است که معمولاً برای افراد با آپنه خواب خفیف یا متوسط استفاده می شود. از این دستگاه برای باز نگه داشتن فک فرد در طول خواب استفاده می‌شود تا فضای پشت زبان بیشتر شده و در نتیجه راه هوایی فوقانی فرد هم باز نگه داشته میشود. البته طبیعی است که استفاده از این شیوه ممکن است با درد فک یا دندان و یا حتی درد مفصل گیجگاهی فکی هم همراه باشد. این روش برای کسانی که از اوربایت شدید یا از شکاف کام رنج می‌برند استفاده می‌شود.

به طور کلی به خاطر داشته باشید که آپنه خواب درمان نشده می تواند عواقب شدیدی برای فرد به همراه داشته باشد و حتی عوارض جانبی آن مانند خواب آلودگی در فعالیت های خطرناک مانند رانندگی و کار با ماشین آلات تبعات جانی به دنبال دارد.

0/5 (0 نظر)
0/5 (0 نظر)
دکتر امیر رضا فتاحی
دکتر امیر رضا فتاحی
دکتر رضا فتاحی در سال ۱۳84 با کسب رتبه برتر کنکور سراسری وارد مقطع دکترای دندانپزشکی شده و در سال ۱۳۸9 از دانشگاه شهید بهشتی تهران فارغ التحصیل شد. پس از پایان تحصیلات دکترای عمومی تخصص خود را در رشته ارتودنسی در دانشگاه تهران در سال 1389 آغاز نمود و همان سال موفق به کسب بورد تخصصی ارتودنسی در دانشگاه تهران شد. ایشان از همان سال به عنوان استادیار دانشگاه شهید صدوقی یزد مشغول تدریس و تحقیق و پژوهش بود و تا سال 1393 علاوه بر طبایت در مطب شخصی خود در یزد به تدریس در دانشگاه میپرداخت. پس از آن دکتر فتاحی در سال 1396 وارد دوره فوق تخصص ارتودنسی _ جراحی (ارتوسرجری ) در دانشگاه شهید بهشتی شد.ایشان اکنون در مطب تخصصی خود درمان ارتودنسی بزرگسالان ، کودکان و هچنین جراحی ناهنجاری های فک و صورت را انجام میدهند

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *